ბარბალობა
06.10.2017 93 0 amuri maisaia

ბარბალობა

ეთნოგრაფია (კვირტია)

   ბარბალობა ქართველური ტომების წარმოდგენით წელიწადის იმ დღეს გულისხმობს, როცა მზის სამყაროს ამ ძირითადი მანათობელის  ქმედებაში რაიმე ცვლილება იგულისხმება. ეს წარმოდგენა წარმათობის გადმონაშთია და მზესაც ყოვლისშემძლეობა მიეწერება. მაგალითად, ამ უზენაეს მანათობელს უძველეს სამედიცინო წყაროებში- „უსთუყუთასის“ მიხედვით ღმერთი ეწოდება, ხოლო სხვა შემთხვევაში - მზე. „მზეში“ კი განსახიერებულია ქართველთა წარმართული პანთეონის ქალი - ღვთაება - ბარბალე.
   ყოველი წლის დასაწყისიდან ბარბალობა სამეგრელოში პირველი დღესასწაული იყო და აღინიშნებოდა 4 დეკემბერს. მისი რიტუალი მარტივი იყო - ამ დღეს მეგრელი პურ-მარილზე მიიწვევდა  მეკვლედ სასურველ კაცს და შეძლებისდაგავარად პატივს სცემდა,  რათა „კარგი ფეხით“ შემოსულიყო მის ოჯახში. მასვე ანდობდნენ “ჩიჩილაკისა“ და სხვა „ოკუჩხურის“ გაწყობას. მეგრელის წარმოდგენით ამ დროიდან - 4 დეკემბრიდან იწყებოდა მზის ბორბლის შეყოვნება და დღე იწყებდა მატებას. მაგრამ დღის გადიდება შესამჩნევი ხდებოდა „ქირსეს“ („შობის“) შემდეგ. „წაკურთხია დიდი დღა რე“ 6 იანვრიდან („ნათლისღებიდან“). სხვა სალოცავი სამეგერლოში „ობარბალედ“ ტარდებოდა. სვანეთში კი ბარბალობა იწყებოდა  4 დეკემბერს, მაგრამ მთელ კვირას გრძელდებოდა როგორც  პირუტყვის, ოთხფეხის („ვიორთსმალ“) დღესასწაული. აცხობდნენ საქონლის  სალოცავ ლამზირებს (ხაჭაპურებს). ცალ-ცალკე  ულოცავდნენ მეწველ ძროხებსა და  გამწევ  ხარებს,  მათ  მლოცველიც  ცალკე  ჰყავდათ.
  სვანური ბარბალობა (ბარბლვაშ) თავისი შინაარსით ძალიან ემსგავსება მეგრული „ჟინი ანთარიში ოხვამერც“ (უმაღლესი მანათობლის სალოცავს) და ბოლო ხანამდე შემორჩენილ „სამგარიოს“ -სამიქამგარიოს, სამიქელგაბრიელოს, რომელიც მთლიანად ეძღვნება ორინჯის“ ლოცვას. ამ სალოცავებში თითქმის იდენტური „სათხოვარია“ გატარებული.
  მაინც ვინაა ის ბარბალე, ვის სახელსაც სამეურნეო რიტუალი ატარებს? პასუხისათვის უნდა მოვიძიოთ ქრისტიანული რელიგიის უძველესი კალენდარი „დიდი ჟამნი“ რომელშიც ძალაუნებურად მოსჩანს ამ წარმართული წმინდანის ვინაობა, ჟამნი დ. დეკემბრისა - წ-ისა დიდისა მოწამისა ვარვარასი ესე წ-ა მოწამე ვარვარა უკუჰე იყო დასაბამითგან წელთა ხუთი ათას შვიდას ოთხმეოცდაათსა, მეფობასა მაქსიმილიანესა, ასული დიოსკორე ელინიასა რომელსა ხელითა აღსარებისათვის წმინდა სამებისა თავი წარეკვეთა“.
  ამრიგად, რწმენის (სამების) აღიარებისათვის თავწაკვეთილს ეწოდა მაცოცხლებელი (ვარვარა მზის) სახელი ბარბალე და მზის ყოველი მობრუნებისას მას ლოცვით სათხოვარს აღუვლენენ - ყოფისათვის -ორენჯისთვის.

                                                                                                                                                         1986 წელი

                                                                                                     მამანტი კვირტია.  წიგნი „კვიმატი“ 2001 წ. გვ.134-135



шаблоны для dle 11.2
კომენტარები
Прокомментировать
კოდის განახლება